Filistin Sorununda İki Devletli Çözüm Yaklaşımının Çöküşü

Serdal İLBAŞ – Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi Year 2023, Volume: 4 Issue: 2, 197 – 213, 15.10.2023

Filistin sorununa yönelik çözüm önerilerinin en popüler olanı şüphesiz ‘iki devletli çözüm’ yaklaşımıdır. 1937 yılında toplanan ‘Peel Komisyonu’ Arap-Yahudi çatışmalarını sonlandırma amacıyla ortaya attığı Peel Planı, iki devletli çözüm yaklaşımıyla ilgili ilk girişim olmuştur. O tarihten itibaren birçok kez iki devletli çözüm yaklaşımları denenmiş olsa da günümüze kadar herhangi bir başarı sağlanamamıştır. Bazı iki devletli çözüm girişimleri dramatik bir şekilde başarısızlıkla sonuçlanmıştır. BM temsilcisi Bernadotte ve Oslo sürecini yürüten İsrail Başbakanı Yitzak Rabin iki devletli çözüme karşı olan Yahudi radikalleri tarafından öldürülmüşlerdir. Günümüzde iki devletli çözüm anlayışı İsrail’in Batı Şeria ve Gazze’de yürüttüğü yasadışı yerleşim politikaları nedeniyle neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Bu durumu yaratan Arap Devletlerinin Filistin Sorununa yaklaşımlarında baştan beri farklı anlayışlara sahip olmalarıdır. Bu farklı anlayışlar bir bütün olarak Filistin Sorununu ele alınmasını engellemiş ve İsrail devletinin bundan yararlanmasını sağlamıştır. Zaman içinde Arap Devletleri Filistin Sorununa yönelik ilgilerini kaybetmiş ve günümüzde Filistin Sorunu İsrail Devletinin inisiyatifine bırakılan bir durum haline gelmiştir.